Lịch sử cứu vớt độ là bạn dạng trường ca vô tận diễn đạt tình yêu Thiên Chúa đối với nhân loại. Thiết yếu tình yêu của Ngài, Đấng tác tạo hầu hết sự, đã tạo nên sự lịch sử thánh. Toàn bộ Kinh Thánh được tóm kết trong nhị chữ “Tình Yêu”, tình yêu cứu vớt độ của Thiên Chúa. Trong phiên bản trường ca ấy, tình thương của Ngài tỏ lộ lúc mờ, khi tỏ; lúc lên cao, khi xuống thấp; lúc êm đềm, khi dập dồn; khi du dương, lúc sống động; nhưng cũng đều có khi là đa số “quãng lặng” xứng đáng sợ.

Bạn đang xem: Tóm tất lịch sử cứu độ trong cựu ước

Trong kế hoạch, Thiên Chúa mỗi bước dõi theo con người để đi vào lịch sử dân tộc của họ. Trong các sự, trả cảnh, với thời đại, Thiên Chúa hằng chứng tỏ Ngài luôn luôn đi bước trước. Ngài nắm giữ vận mạng lịch sử và phía nó đi theo kế hoạch của Ngài. Lịch sử các giao mong là gần như lần Thiên Chúa cúi xuống, kề gần cạnh con người để ngỏ lời yêu thương, “mặc cả” với họ về tình yêu. Có thể nói, đó là gần như lần “mạo hiểm”, gay cấn, tuy vậy cũng đầy cảm đụng trong “câu chuyện” tình thân của Thiên Chúa so với con người.

Tuy nhiên, khi nhìn lại cùng so sánh, ta sẽ thấy: lịch sử vẻ vang các giao mong là hầu hết mắt xích quan trọng đặc biệt trong lịch sử cứu độ; cùng nếu xét về tính chất chất, thì các giao mong được thu xếp theo chiều từ tốt lên cao, mà lại đỉnh điểm buổi tối hậu là Giao Ước Mới, giao cầu được cấu hình thiết lập trong ngày tiết Đức Giê-su Ki-tô. Những lời hứa hẹn phát xuất từ sáng tạo độc đáo “nhưng không” của Thiên Chúa, là những điểm nổi bật trong planer cứu độ của Ngài; với là mọi lần Thiên Chúa xác minh sự trung tín vô đk của Ngài. Để cuối cùng, vào Đức Giê-su, Thiên Chúa triển khai một lần nạm cho tất cả; tức thị nơi con Một yêu dấu, Thiên Chúa thiết lập giao ước vĩnh viễn với con người. Qua đó, Thiên Chúa như thể trọn vẹn thuộc về con người, cũng như con người hoàn toàn thuộc về Thiên Chúa. Hoàn toàn có thể nói: qua Giao Ước Thập Giá, “con tim tình yêu” Thiên Chúa trọn vẹn mở toang, những huyền nhiệm vào Thiên Chúa được tỏ lộ trước mắt con người. Như thế, xem ra phương pháp tỏ bày tình yêu của Thiên Chúa hoàn toàn “rất người”. Chỉ bao gồm điều, tình yêu Thiên Chúa không tuyệt nhất thời nhưng vĩnh cửu, vượt gần như giới hạn không gian và thời gian, điều thừa quá đa số suy tưởng của con người.

Như vậy, lịch sử dân tộc các giao ước là 1 tiến trình thương yêu trong kế đồ cứu vớt độ của Thiên Chúa. Tiến trình đó vừa đề đạt mầu nhiệm mang khải tiệm tiến của Thiên Chúa, vừa cho biết thêm tình yêu của Ngài so với nhân loại, một tình yêu như “điên dại”. Và các bước ấy cũng cho thấy thêm phương cách giáo dục của Thiên Chúa như một đơn vị sư phạm tốt vời.

Để tất cả một khoảng nhìn bao hàm và xuyên suốt hành trình của những giao mong trong dòng lịch sử hào hùng cứu độ, xin được khởi đi từ khái niệm về giao ước.

I. KHÁI NIỆM GIAO ƯỚC

1. Vào đời thường

Khái niệm giao mong mỗi thời, mỗi dân tộc luôn mang một hình hài khác nhau, dẫu vậy tựu trung vẫn là một cam kết, một sự buộc ràng mà hai bên thề mong buộc phải trung thành với chủ tuân giữ những gì vẫn hứa, đang kết ước.

Từ điển tiếng Việt định nghĩa từ giao ước như sau: giao cầu hay hợp đồng là “cam kết cùng nhau về đa số điều nhưng mà mỗi bên sẽ thực hiện”.<1> Như thế, giao mong hay giao kèo là đa số hiệp ước tuy nhiên phương cơ mà hai bên đều sở hữu bổn phận trung thành chu toàn những lao lý mà họ đã thuận tình cam kết kết, bởi văn phiên bản hay bằng bất cứ hình thức nào. Với một khi đã ký kết kết, ngay tắp lự hiệp mong ấy có hiệu lực hiện hành pháp lý, ai vi phạm luật hợp đồng, tín đồ ấy sẽ bị xét xử theo nguyên lý pháp.

2. Trong tởm Thánh

Giao ước trong gớm Thánh cũng ko nằm ngoài các qui ước của quan niệm trên. Tự beriyth” (‘ber-eeth”)<2> trong khiếp Thánh kể tới kinh nghiệm mang ý nghĩa xã hội và pháp luật của con người. Con fan là “sinh thể” mang ý nghĩa xã hội. Vày vậy, ở đâu có bạn sống bình thường với nhau thành đơn vị chức năng hay cỗ tộc, sinh sống đó xuất hiện thêm giao ước. Các loại giao cầu này hiểu theo nghĩa khoác nhiên, ta thấy trong đối chọi vị: gia đình, gia tộc, đội thân hữu, cỗ tộc, dân tộc hay quốc gia.

Mặt khác, từ bỏ beriyth” trong ghê Thánh còn chỉ về hiệp ước, giao kèo được ra mắt dưới bề ngoài công khai rất có thể kèm theo một nghi thức dễ dàng và đơn giản hay phức tạp như: lời thề, buổi tiệc hay lễ tế,… loại giao mong này có thể là giao ước giữa các phe đội hay cá nhân bình đẳng mong muốn tương trợ lẫn nhau (x. St 21,22-34; 26,28; 31, 44-45. 1V 5,26; 15,19), hay phần đa giao mong huynh đệ (x. Am 1,9), hoặc cũng hoàn toàn có thể là hiệp ước bạn bè (x. 1Sm 23,18). Ko kể ra, cũng còn tồn tại những nhiều loại giao ước bất bình đẳng, trong những số đó kẻ dạn dĩ hứa bảo vệ kẻ yếu, còn kẻ yếu khẳng định phục vụ kẻ mạnh; một số loại này hay được call là hiệp cầu chư hầu (x. Gs 9,11-15; 1Sm 11,1; 2Sm 3,12tt).<3> mặt Đông Phương cổ thời, nghi tiết kết giao ước thường xẩy ra dưới dạng lời thề, đương nhiên bữa tiệc. Nhưng cũng có thể có khi giao ước diễn ra bằng nghi thức long trọng, thường xuyên là té đôi loài vật ra, rồi 2 bên ký kết đi qua các con đồ được bổ đôi ấy và khủng tiếng gọi lời nguyền rủa những ai phạm luật giao cầu (x. Gr 34,18). Cùng để tưởng niệm giao ước đã ký kết kết, họ thường xuyên trồng một cây, hay dựng một bia đá sinh sống nơi đã ký kết giao ước với nhau để triển khai chứng tự (x. St 21,33; 31,48).

Ngoài ra, “beriyth” còn được hiểu là một trong những giao cầu với ý nghĩa đậm nét tôn giáo. Nhiều loại giao ước này thừa trên gần như ràng buộc xóm hội và pháp luật để mang trong mình một chiều kích thánh thiêng; vày giao ước không hẳn được ký kết kết thân con fan với nhau, nhưng mà được Thiên Chúa tùy chỉnh thiết lập với nhỏ người. Thiên Chúa, Đấng vô hình, như trở phải hữu hình; Đấng quyền lực vô hạn hạ mình đổi mới “đối tác” của con người. Ở đây, giờ đồng hồ “beriyth” không thể mang tính buộc ràng trong côn trùng liên lạc giữa con người với nhau nữa, cơ mà được dùng để nói lên mối đối sánh giữa Thiên Chúa và dân Ngài. Các giao mong mang chiều kích tôn giáo này cũng khá được chính Thiên Chúa thiết lập cấu hình theo hình thức của con người (x. St 15,17; Xh 21,5-8).

II. SỰ HÌNH THÀNH GIAO ƯỚC QUA TỪNG GIAI ĐOẠN LỊCH SỬ DÂN ÍT-RA-EN

A. Bối cảnh cấu hình thiết lập và nội dung Giao ước

1. Lời hứa hẹn cứu độ

a. Lý do

Vũ trụ vạn thiết bị được chế tạo dựng nhờ vào Thiên Chúa và mang lại Thiên Chúa (x. Cl 1,16). Bên dưới sự quan phòng của Ngài, ngoài hành tinh vạn đồ trở nên xinh xắn và xuất sắc lành. Trong đầy đủ thụ tạo được Thiên Chúa dựng nên, con bạn là sinh thể trọn vẹn được hình thành do vày ý định với tình yêu thương Thiên Chúa; bao gồm lý trí và ý chí nhận ra và thương mến Đấng tạo nên mình.<4> Con bạn được ban ân sủng cùng sống trong trung thành với Thiên Chúa, được Ngài trao quyền quản lý mọi loài sinh sản vật, cai trị và thực hiện chúng (x. St 1,28-30). Gắng nhưng, con fan đã sớm bội nghịch nghịch lại Thiên Chúa với chối bỏ những đặc ân Ngài giành cho bằng tội bất tuân phục; hậu quả: giảm đứt tương quan giữa con fan với Thiên Chúa, giữa con bạn với con người và giữa bé người với đa số loài thụ tạo. Dẫu vậy, Thiên Chúa không mặc kệ kiệt tác của Ngài trong tay ác thần. Vào ý định, Ngài đã có kế hoạch giải thoát nhân loại; kế hoạch đó được Ngài tiến hành qua dòng lịch sử hào hùng cứu độ bằng những lần thiết lập giao cầu với con người; bắt đầu bằng lời hứa hẹn qua sách sáng sủa thế.

b. Nội dung

Lời hứa ban đầu với bài toán Thiên Chúa tuyên án bé rắn: “Ta sẽ gây mối thù giữa mi với người bầy bà, giữa cái giống mi và mẫu giống bạn ấy; dòng giống này sẽ đánh vào đầu mi, và mi sẽ cắm vào gót nó” (St 3,15).

2. Giao ước với Nô-ê

a. Hoàn cảnh

Cũng như giao cầu với A-đam, giao mong này thành lập trong thực trạng loài tín đồ đang chìm ngập trong cuộc sống sa đọa, sự dữ tràn lan trên mặt đất (x. St 6,5.11-12). Trong ý định, Thiên Chúa vẫn xoá quăng quật khỏi mặt đất con người mà Ngài vẫn sáng tạo, từ bé người cho đến gia súc, kiểu như vật bò dưới đất với chim trời, vì Ngài ân hận hận đã tạo ra sự chúng (x. St 6,7). mặc dù nhiên, dưới góc nhìn Thiên Chúa, Nô-ê là người đẹp lòng Ngài. Lòng thánh thiện đã khiến Ngài quyết định ký kết cùng với Nô-ê một giao ước, điện thoại tư vấn là giao ước Nô-ê (x. St 6,18).

b. Nội dung

Giao ước bước đầu bằng câu hỏi Thiên Chúa báo mang đến Nô-ê biết vấn đề Ngài đang làm; đồng thời, Thiên Chúa chỉ mang đến ông biết phương pháp làm nuốm nào để né khỏi tai ương Ngài đang giáng xuống những sinh thứ sống xung quanh đất; và Nô-ê đã tiến hành mọi điều Thiên Chúa phán cùng với ông: đóng tàu, đưa vợ và những con cùng toàn bộ mọi sinh vật dụng mỗi lắp thêm một song vào tàu (x. St 6,14-22). Khi lụt hồng thủy chấm dứt, Nô-ê đưa vợ và các con thuộc muông thú thoát khỏi tàu. Ông ngay lập tức xây một bàn thờ và hiến tế con vật thanh sạch dâng kính Thiên Chúa; thiết yếu từ đây, Thiên Chúa đã chúc lành và tùy chỉnh thiết lập giao ước với trái đất qua Nô-ê: “Đây Ta lập giao ước của Ta với các ngươi, với chiếc dõi những ngươi sau này, và toàn bộ mọi sinh đồ dùng ở với các ngươi: chim chóc, gia súc, dã thú sinh hoạt với các ngươi, nghĩa là đều vật sinh hoạt trong tàu đi ra, bao gồm cả dã thú. Ta lập giao ước của Ta với các ngươi: số đông xác phàm sẽ không hề bị nước hồng thủy hủy diệt, và cũng biến thành không còn tồn tại hồng thủy để hủy diệt mặt đất nữa”. Cùng Thiên Chúa phán: “Đây là dấu hiệu giao cầu Ta để giữa Ta với các ngươi, và với tất cả sinh thứ ở với những ngươi, cho đến muôn nạm hệ mai sau: Ta gác cây cung của Ta lên mây, và này sẽ là dấu hiệu giao cầu giữa Ta với cõi đất. Khi Ta đến mây kéo mang đến trên mặt đất cùng cây cung xuất hiện trong mây, Ta đã nhớ lại giao cầu giữa Ta với những ngươi, và với mọi sinh vật, nghĩa là với tất cả xác phàm; cùng nước sẽ không còn trở thành hồng thuỷ để hủy hoại mọi xác phàm nữa. Cây cung đã ở vào mây. Ta sẽ chú ý nó nhằm nhớ lại giao cầu vĩnh cửu giữa Thiên Chúa với tất cả sinh vật, nghĩa là với mọi xác phàm ở xung quanh đất”. Và Thiên Chúa phán cùng với Nô-ê: “Đó là vệt của giao mong Ta đang lập thân Ta với tất cả xác phàm ở xung quanh đất” (St 9,9-17).

3. Giao mong với Áp-ra-ham

a. Lý do

Với lời vẫn hứa cùng với Nô-ê, Thiên Chúa chúc phúc cho đa số loài và làm cho mọi sinh vật dụng trở nên đông đúc cùng bề mặt đất; hậu duệ của Nô-ê đang trở thành nhiều dân tộc bản địa và phân tán ra các nơi (x. St 10,1-32). Khía cạnh khác, tội lỗi đã không mất tích khỏi trái đất với lụt hồng thủy, cơ mà vẫn đeo dính con fan ở phần nhiều nơi; với giờ đây, tội vạ đã kẻ thống trị thế giới, đồng thời tạo nên con fan ngày càng xa lìa Thiên Chúa.

Trước hầu như gì đang ra mắt với con người, Thiên Chúa rượu cồn lòng yêu thương thương. Ngài quyết định tiến hành bước trước, giải bay con tín đồ khỏi tay hung thần bằng việc thiết lập cấu hình một dân riêng; cùng từ dân này, sứ điệp tình yêu sẽ được Ngài mặc khải rõ nét hơn; và cũng chính dân tộc này sẽ vươn lên là dấu hội chứng tình yêu mang lại Ngài.

b. Nội dung

Thiên Chúa tuyển lựa chọn 1 gia đình thương hiệu Te-ra trong thành Ua của người Can-đê. Mái ấm gia đình Te-ra đã ra khỏi Ua đi đến Ca-na-an; nhưng mà họ đang định cư trên Kha-ran. Tại đây, trong gia đình Te-ra, Thiên Chúa lại kêu gọi một người tên là Áp-ram, và truyền đến ông rời vứt xứ sở, bọn họ hàng cho nơi Ngài vẫn chỉ. Ngài hứa đã ban mang lại ông cha điều: một dân tộc, một giang sơn và một lời chúc phúc mang lại muôn dân; cùng Áp-ram đang vâng theo cất bước ra đi như lời Thiên Chúa phán (x. St 12,1-7). Tuy mọi lời Thiên Chúa hứa hẹn với Áp-ram cho thấy một tương lai thiệt huy hoàng, nhưng lại khi nhìn vào thực tế, tía điều hẹn đó bên cạnh đó hoàn toàn trái ngược và không thể triển khai được: Áp-ram là bạn du mục, còn Xa-rai vợ ông vẫn quá tuổi sinh con.

Để Áp-ram vững vàng tin, Thiên Chúa đang xác lập lại lời hứa hẹn của Ngài qua việc cấu hình thiết lập giao ước với Áp-ram. Ngài phán cùng với Áp-ram: “Đi kiếm mang lại Ta một con bò cái bố tuổi, một con dê cái ba tuổi, một nhỏ cừu đực bố tuổi, một chim gáy và một người tình câu non” (St 15,9). Sau đó, Áp-ram té đôi con vật và để hai nửa đối lập với nhau, còn chim thì ông không bửa (x. St 15,10). Khi mặt trời lặn cùng bóng tối bao phủ, Thiên Chúa như ngọn đuốc trải qua giữa những con vật bị xẻ đôi; Ngài đã ký kết kết giao ước với Áp-ram. Trong lượt ký kết này, Thiên Chúa chứng thực phần lãnh địa Ngài đã ban đến Áp-ram và hậu duệ của ông (x. St 15,17-21).

Sau 1 thời gian, Thiên Chúa thường xuyên hiện ra lập lại lời hứa hẹn với Áp-ram. Lần này, Ngài đổi tên Áp-ram thành Áp-ra-ham, nghĩa là nằm trong quý tộc với là người thân phụ vô số những dân tộc; điều này xác nhận ông sẽ phát triển thành tổ phụ của một dân tộc đông đúc ko có gì đếm xuể (x. St 17, 4-6). Tuy nhiên song với việc đổi tên, Ngài buộc Áp-ra-ham và hồ hết người bầy ông con trai thuộc dòng dõi ông sau đây phải cắt phân bì – tín hiệu giao cầu Thiên Chúa ký kết với dân riêng của Ngài. Dựa vào đó, họ sẽ tiến hành Thiên Chúa chúc phúc (x. St 17,10.13-14).

4. Giao ước Xi-nai

a. Lý do

Dòng dõi Áp-ra-ham được tiếp diễn với I-xa-ác, rồi mang lại Gia-cóp cùng “mười hai fan con” của ông. Qua biến đổi cố tại Pơ-nu-ên, Thiên Chúa lần nữa nhắc lại giao mong với Gia-cóp, cùng chúc phúc đến ông và hậu duệ của ông. Đặc biệt, trong biến chuyển cố này, Thiên Chúa thay tên Gia-cóp thành Ít-ra-en, đồng nghĩa tương quan dân Thiên Chúa cũng điện thoại tư vấn là dân Ít-ra-en (x. St 32,23-33).

*
Giu-se, người con áp út ít của Gia-cóp bị anh em bán sang Ai-cập. Ở đây, Giu-se lập lao động và lấy được lòng Pha-ra-ô; ông vươn lên là quan mập trong triều đình. Xảy ra thiên tai khắp vùng, nhưng bởi đã chuẩn chỉnh bị, buộc phải dân Ai-cập không bị tiêu diệt đói. Nhờ Giu-se, gia đình Gia-cóp ra khỏi cảnh đói và tiếp nối đã chuyển cho định cư tại Ai-cập (x. St 37,1-47,5).

Hơn kém tư trăm năm sau khi Giu-se chết,<5> như lời giao cầu với Áp-ra-ham, lúc này dân Ít-ra-en phát triển thành một dân phần đông định cư tại Ai-cập (x. Xh 1,1-7). Mặc dù nhiên, toàn cảnh lịch sử bây giờ cho thấy dân Ít-ra-en đang chịu đựng cảnh nô lệ, bị ngược đãi và tách bóc lột đủ bề (x. Xh 1,8-22). Thấy tình cảnh dân nên chịu cực khổ lầm than cộng với tiếng kêu cầu, Thiên Chúa đã chọn Mô-sê làm cho vị phúc tinh để giải hòa dân khỏi ách nô lệ (x. Xh 3,1-12). Được Thiên Chúa không đúng đi và bảo trợ, Mô-sê đến chạm chán và yêu mong Pha-ra-ô mang đến dân Ít-ra-en ra đi (x. Xh 5,1). Sau khoản thời gian giáng xuống phần lớn tai ương kinh khủng (x. Xh 7,8-10), đặc biệt sau đại họa những con đầu lòng Ai-cập chết, Pha-ra-ô ăn năn thúc người Do-thái thoát khỏi đất Ai-cập (x. Xh 12,29-33). Dân Do-thái ra đi theo phía đông tiến về Đất Hứa. Pha-ra-ô thay đổi ý, xua quân xua đuổi theo bắt lại, nhưng lại họ bị chết trôi trong đại dương Sậy (x. Xh 14,5-28). đằng sau sự dẫn dắt của Mô-sê, sau mấy tháng đường, họ đến núi Xi-nai. Tại đây, Thiên Chúa cấu hình thiết lập Giao mong với dân Ít-ra-en qua trung gian Mô-sê.

b. Nội dung

Khác biệt trọn vẹn với hầu hết giao ước trước đây, Giao Ước trên Xi-nai ghi nhớ việc Gia-vê bằng lòng nhận Ít-ra-en làm cho dân riêng của Ngài. Đồng thời, Ít-ra-en dấn Gia-vê là Thiên Chúa độc nhất, chỉ tôn thờ và tùng phục một mình Ngài (x. Xh 19,3-8). Mặt khác, giao mong lần này không hề xuất phát xuất phát điểm từ một phía, nhưng đòi hỏi một sự trung thành từ hai bên. Bởi vì thế, để giúp đỡ họ sống toàn diện giao ước đã ký kết, Thiên Chúa chỉ dẫn “Thập điều”, chế độ bổn phận dân Ít-ra-en đối với Thiên Chúa cùng với tha nhân (x. Xh 20,1-17). Hơn nữa, nhằm bảo chứng cho giao ước, Mô-sê đã mang máu bò đực tơ rẩy phần nửa bên trên bàn thờ đại diện cho Thiên Chúa; phân nửa kia ông rẩy trên dân (x. Xh 24,6-8).

Yếu tố căn bạn dạng của giao ước: sản phẩm nhất, mối tình liên hệ thân phụ – con; sản phẩm công nghệ hai, sự ràng buộc nhau bởi những hành động cụ thể: Thiên Chúa hiện diện giữa dân, với dân đã vâng duy trì Thánh Ý Thiên Chúa. Lời khẳng định này có tầm quan trọng đối với toàn cục con dòng Ít-ra-en. Nó đưa ra phối tất cả đời sinh sống tôn giáo và thiết yếu trị của Ít-ra-en. Vận mệnh thịnh tốt suy của dân tùy thuộc vào thời gian độ tuân giữ lại lời khẳng định này.<6>

5. Giao cầu với Vua Đa-vít

a. Lý do

Sau khi Mô-sê chết thật tại Mô-áp, Giô-suê – người được tuyển chọn (x. Ds 27,22-23), đã vùng dậy dẫn dắt Ít-ra-en tiến vào khu đất hứa. Trải qua phần đông ngày tháng kungfu với dân phiên bản địa, dân Ít-ra-en sẽ tiến vào cùng định cư tại đất Ca-na-an. Tại đây, suốt khoảng hai trăm năm, dân Ít-ra-en sống và tổ chức triển khai thành một “quốc gia tôn giáo”, được chỉ huy bởi các thẩm phán; vày điều nhất liên kết các chi tộc con cháu Ít-ra-en lại cùng nhau là khám Giao Ước, được để ở Si-lô (x. Gs 18,1). Đây cũng là khoảng thời gian dân hay xuyên dễ dàng vi phạm giao ước, nhưng mà Thiên Chúa vẫn tha thứ. Dù vậy, trong số những lần bị đối phương xâm đánh, và một trong những lần kia bị thất bại, đi khám Giao Ước rơi vào tay quân thù, dân sẽ đánh mất niềm tin vào Gia-vê. Tự đây, dân đòi bao gồm vua để chỉ đạo dân với cuối cùng, qua Sa-mu-en, Thiên Chúa đã đồng ý và đặt Sa-un làm vua trước tiên lãnh đạo dân (x. 1Sm 8,19-22). Ban đầu, Sa-un thành công và được lòng Gia-vê; tuy nhiên sau đó, ông lại nghe lời dân chúng hơn lời Thiên Chúa; và sau cuối hậu quả là ông bị Gia-vê truất phế (x. 1Sm 15,22-23).<7>

Thay Sa-un, Thiên Chúa đã lựa chọn Đa-vít cùng ông được Sa-mu-en xức dầu trên Bê-lem (x. 1Sm 16,1-13). Sau khi Sa-un tử trận, Đa-vít lên Khép-rôn cùng tại đây, ông được tấn phong làm vua trên công ty Giu-đa (x. 2Sm 2,1-4). Sau khi thống nhất các chi tộc con cái Ít-ra-en cùng được tôn phong làm vua, ông tiến đánh bạn Giơ-vút và chiếm lĩnh được Giê-ru-sa-lem (x. 2Sm 5,1-7). Tại đây, Đa-vít gây ra ngai vàng vững chắc và kiên cố qua các mối tương giao cùng với những giang sơn lân bang (x. 2Sm 5,11), đồng thời đưa Khám Giao Ước về thủ đô với dự định xây đến Gia-vê một ngôi thường tương xứng (x. 2Sm 6,1-5.17-18; 7,1-4). Bằng phương pháp này, “Đa-vít có tác dụng rạng lên ưng ý quân chủ thần quyền”. Có nghĩa, “Giê-ru-sa-lem không những là 1 trong những trung tâm chủ yếu trị nhưng mà còn lẫn cả về tôn giáo”.<8> nạm nhưng, ý định xây đền mang đến Gia-vê đang không được thực hiện. Qua tiên tri Na-than, Gia-vê tỏ bày cho Đa-vít biết sẽ sở hữu người khác thao tác này. Với cũng vào lời sấm ấy, tiên tri Na-than loan báo Thiên Chúa tùy chỉnh giao cầu với Đa-vít thuộc hậu duệ của ông.

b. Nội dung

Qua trung gian Na-than, Gia-vê thiết lập giao mong với Đa-vít. Giao cầu này liên quan trực kế tiếp triều đại Đa-vít và chiếc dõi của ông, cũng như toàn thể dân Ít-ra-en. Theo đó, Gia-vê công bố rõ ràng vị trí và quyền hành của Đa-vít là vì Ngài, Thiên Chúa của Ít-ra-en, Đấng sẽ dẫn dắt Ít-ra-en ra khỏi Ai-cập; và chỉ còn mình Ngài mới bao gồm quyền tuyển chọn, chỉ định và hướng dẫn và ban đến vương quyền. Như vậy, Vua không tồn tại quyền lực hay đối; Ông còn bên dưới quyền Gia-vê và yêu cầu tuân giữ mọi ràng buộc của giao ước. Rộng nữa, dẫu Đa-vít gồm bất trung, giao cầu này cũng không trở nên hủy bỏ, vày được để lên nền tảng lời hứa hẹn và lòng trung tín của Gia-vê. Bởi đó, giao ước này có giá trị vững bền mãi mãi (x. 2Sm 7,4-16).

Đa-vít đóng vai trò rất đặc biệt quan trọng trong lịch sử vẻ vang Ít-ra-en cũng giống như công trình cứu độ của Gia-vê. Ông được Gia-vê tuyển lựa chọn làm vua Ít-ra-en và khởi đầu cho một triều đại được Gia-vê chúc lành. Khi suy xét về lịch sử dưới tinh vi “quyền bính”, Ít-ra-en hay quy chiếu về Đa-vít, vị thánh vương vẫn hoàn tất phần đa lời Thiên Chúa hứa hẹn với Áp-ra-ham; đồng thời xuất hiện một thời kỳ mới qua lời tiên báo: “Ta sẽ cho dòng dõi ngươi đứng lên kế vị ngươi, một người do thiết yếu ngươi sinh ra, với Ta sẽ làm cho vương quyền của nó được vững vàng bền. Bao gồm nó sẽ xây dựng một nhà nhằm tôn kính danh Ta, và Ta sẽ làm cho ngai rubi của nó vững bền mãi mãi” (2Sm 7,12-13). Gia-vê sử dụng rộng rãi kết mong với Đa-vít cùng triều đại của ông với điều kiện duy nhất: giao cầu Xi-nai yêu cầu được trung thành với chủ tuân giữ.

Xem thêm: 79+ Logo Của Hãng Xe Seat Là Gì, Ý Nghĩa Logo Xe Hơi Các Hãng Xe Ô Tô Nổi Tiếng

6. Giao mong qua ngôn sứ Giê-rê-mi-a

a. Lý do

Đa-vít làm cho vua được bốn mươi năm (x. 2Sm 5,4-5). Nhỏ ông, Sa-lô-môn lên kế vị cùng dưới triều đại của ông, vị thế quốc gia Do-thái đạt đến đỉnh cao chưa từng có. Tuy vậy, mang lại cuối đời, Sa-lô-môn đã làm phản lại giao ước với Gia-vê. Kết quả là sau khi ông chết, vương quốc thống duy nhất Ít-ra-en bị phân chia đôi: khu vực miền nam – nước nhà Giu-đa, với hà nội Giê-ru-sa-lem – được thống trị bởi Rơ-kháp-am nhỏ Sa-lô-môn; miền bắc – quốc gia Ít-ra-en, với hà nội thủ đô Samari – được kẻ thống trị bởi Gia-róp-am (x. 1V 11,1-12,25).

Từ sự phân tách rẽ về mặt chủ yếu trị, dẫn đến việc chia rẽ tôn giáo (x. 1V 12,26-33). Mặc dù vậy, Gia-vê không bỏ rơi dân Ngài đã kết ước. Trong thời hạn này, những Ngôn sứ mở ra với vai trò phân phát ngôn viên của Thiên Chúa. Những Ngôn sứ mang về sứ điệp lòng tin và ví dụ cho tất cả dân chúng, kể anh chị vua. Các sứ điệp này các chất chứa nội dung căn bản: sự thánh thiện trong tim hồn (giới luật) cùng thờ phượng một Thiên Chúa duy nhất sống động (không được cúng ngẫu tượng). Tuy nhiên, dân vẫn bỏ quanh đó tai, liên tục sùng bái tà thần, sống phù phiếm, trác táng; hậu quả: Giu-đa với Ít-ra-en theo lần lượt sụp đổ, toàn dân cần sống kiếp lưu vong. Trong tình cảnh khốn đốn đó, các ngôn sứ không kết thúc cảnh báo, thức tỉnh họ trở về với Thiên Chúa. Vì giao ước Xi-nai sẽ trở đề nghị bất lực trong câu hỏi hướng dẫn đời sống đạo đức nghề nghiệp của dân, phải Giê-rê-mi-a được ủy thác báo trước một giao ước bắt đầu (x. Gr 31,31-34) mà Đức Chúa sẽ tùy chỉnh để thay thế sửa chữa giao ước cũ đã bị Ít-ra-en phá hủy.

b. Nội dung

Giê-rê-mi-a nhân danh Gia-vê loan báo về giao ước mới. Giao ước này được viết vào trái tim chũm cho giao cầu cũ ghi xung khắc trên đá. Thay bởi vì truyền buộc bên phía ngoài bằng lời hứa hẹn hẹn và đe dọa vật chất, căn cơ giao ước mới sẽ là việc hiểu biết chân tình so với Thiên Chúa và quyền lợi của Ngài. “Này sẽ đến những ngày, Ta vẫn lập với đơn vị Ít-ra-en và nhà Giu-đa một giao cầu mới, không y hệt như giao mong Ta vẫn lập với phụ thân ông chúng, ngày Ta di động cầm tay dẫn họ thoát khỏi đất Ai-cập; thiết yếu chúng vẫn huỷ bỏ giao ước của Ta, mặc dù Ta là Chúa Tể của chúng. Nhưng đó là giao cầu Ta vẫn lập với nhà Ít-ra-en sau đông đảo ngày đó. Ta đang ghi vào gan ruột chúng, đã khắc vào trung ương khảm chúng Lề chế độ của Ta. Ta sẽ là Thiên Chúa của chúng, còn chúng sẽ là dân của Ta” (Gr 31, 31-33).

Giao ước bắt đầu này sẽ tiến hành ký kết với toàn bộ dân Chúa là Ít-ra-en với Giu-đa, và sẽ vững bền mãi mãi. Thiên Chúa sẽ thấm sâu vào trái tim con người sự phát âm biết và tình yêu của Ngài cơ mà không đòi hỏi điều kiện gì khả dĩ rất có thể trở phải vô hiệu lực thực thi khi điều kiện đó ko tuân duy trì được: “Chúng sẽ không còn phải dạy bảo nhau, kẻ này nói với những người kia: “Hãy học cho thấy thêm Đức Chúa”, bởi vì hết thảy chúng, trường đoản cú người nhỏ đến người lớn, vẫn biết Ta. Ta đang tha vật dụng tội ác cho việc đó và không hề nhớ cho lỗi lầm của chúng nữa” (Gr 31, 34).

7. Giao cầu mới

a. Bối cảnh

Giao cầu Xi-nai khắc ghi một sự kiện đặc trưng trong lịch sử hào hùng Ít-ra-en cũng như lịch sử cứu vớt độ. Đức Chúa – Đấng giải thoát Ít-ra-en thoát ra khỏi cảnh nô lệ Ai-cập và dẫn đưa họ đi vào hành trình sa mạc để về khu đất hứa – vẫn hạ cố đón nhận Ít-ra-en làm dân riêng của Ngài qua một nghi thức kết cầu long trọng. Qua giao ước này, Ít-ra-en trở cần “phần tử” đặc biệt trong tình yêu và ý định cứu vãn độ của Chúa. Bọn họ là dân ưu tuyển chọn giữa những dân. Đặc ân này xứng đáng lẽ là một niềm vinh hạnh lớn tưởng đối với Ít-ra-en, do Đức Chúa vẫn “cất nhắc” bọn họ lên. Tuy vậy Ít-ra-en lại sớm tấn công mất đặc ân ấy bằng chính sự bất trung, bội phản của họ qua vấn đề bái lạy các thần của dân ngoại; và dòng giá nên trả cho sự bất kính, bất hiếu, bất trung này là chiến tranh, phân rẽ và lưu đày. Đất hứa cùng sự phồn vinh của dân tộc trong khu đất ấy đã trở nên cất đi ngoài họ cùng trao cho những dân tộc khác; điều này cho biết thêm các ân đức lời hứa hẹn của Thiên Chúa với phụ thân ông họ cùng với chính họ đã trở nên đánh mất.

Như thế, ách bầy tớ xưa bên Ai-cập giờ lại tái diễn. Toàn dân Ít-ra-en đề nghị sống kiếp lưu lại vong, phân tán. Thiết yếu lúc này, sứ điệp các ngôn sứ luôn là kim chỉ nam dẫn con đường họ trong cuộc sống thường ngày u tối, giúp họ tìm kiếm ra lối thoát khỏi kiếp điêu linh. Giao cầu cũ đã trở nên dân Ít-ra-en phá hủy, buộc phải Giê-rê-mi-a tiên báo về một giao ước mới (x. Gr 31,31-34).<9> Lời tiên báo của Giê-rê-mi-a về giao ước mới được trọn vẹn ứng nghiệm khi Đức Giê-su công bố thiết lập giao mong mới: “chén này là giao ước mới, lập bởi máu Thầy” (Lc 22,20).

b. Biểu hiện

Tâm nút giao ước new được đặt trong buổi tiệc Ly – bữa tiệc sau thuộc Đức Giê-su cần sử dụng với những môn đệ Ngài. Trong lúc đang dùng bữa, Đức Giê-su tuyên ba giao mong mới: “Anh em cố kỉnh lấy mà ăn, đó là mình Thầy”, và “Tất cả bạn bè hãy uống chén bát này, vì đó là máu Thầy, huyết giao ước, vẫn đổ ra cho muôn người được tha tội” (Mt 26,26-29; Mc 14,22-24; Lc 22,19-20; 1Cr 11,23-26). Vào giao cầu này, Đức Giê-su dữ thế chủ động ký kết, những Tông Đồ đóng vai tận mắt chứng kiến và tham dự.

Đức Giê-su, “Người Tôi Trung đau khổ”, trường đoản cú do gật đầu đồng ý cái bị tiêu diệt để cứu vãn chuộc mọi người. Hình ảnh này được diễn lại trong những cử chỉ Phụng Vụ của Giáo Hội. Công đồng Va-ti-can II, sau khi trích dẫn Gr 31,31-34, nói rằng: “Giao ước mới này, bao gồm Đức Ki-tô đang thiết lập, chính là giao mong mới bằng máu của Ngài, Ngài triệu tập một dân từ bạn Do-thái tương tự như từ fan ngoại, họp lại thành một khối duy nhất, không hẳn theo xác thịt nhưng lại trong Thần Khí, cùng thành dân new của Thiên Chúa”.<10>

B. Lốt chỉ và chân thành và ý nghĩa giao ước

1. Về phương diện địa lý – văn hóa truyền thống – làng hội

Nhìn vào bạn dạng đồ vùng Trung Đông, ta thấy dân Do-thái bị vây hãm bởi những dân tộc hùng mạnh bạo với mọi nền văn hóa và hiện đại lớn. Đặc biệt hơn, vùng đất dân Do-thái định cư lại ở trong hiên chạy chật thuôn giữa Địa Trung Hải và sa mạc Ả-rập, nối liền các dân tộc bản địa trong toàn vùng. Vày đó, vấn đề giao lưu hay chiến tranh giữa những dân tộc trong vùng phần lớn đều tác động, ảnh hưởng và bỏ ra phối mang đến đời sống cũng như ý thức hệ của dân Do-thái. Tự đó, ta hiểu được nguyên nhân trong Thánh tởm đề cập đến các dấu chỉ của giao cầu mà thực ra, nó vẫn có từ tương đối lâu trong nếp sinh sống của người dân hay giữa những thần thoại của các dân tộc khác.<11>

Trong trình thuật về giao mong với Nô-ê, ước vồng được coi là dấu chỉ Thiên Chúa cấu hình thiết lập giao ước. Mong vồng chưa hẳn hiện tượng mới lạ, cơ mà đã có từ bao đời trong trơ thổ địa tự thiên nhiên.

*
Với ý niệm của người xưa, mong vồng là cây cung;<12> chủ yếu Gia-vê chiến đấu, bắn tên cùng tia lửa vào mưa gió, bão táp (x. Tv 7,13-14; Kb 3,9); sau cơn giông tố, Ngài hạ cung tên xuống, nên nó xuất hiện thêm trên nền trời. Ngoài ra, ước vồng còn tượng trưng lòng khoan nhân của thần linh sau phần lớn lần tởm thiên động địa.<13> phương diện khác, khoa khảo cổ học ngày này cho thấy: vùng địa dư này hay hay xẩy ra những trận lụt lớn, và trong những trận lụt đó đã gây phải một khúc ngoặt trong lịch sử hào hùng Lưỡng Hà Địa; tiếp đến được thổi phồng ra làm xuất phát cho đều truyền kỳ về hồng thủy. Câu chuyện này được thông dụng và bạn ta đến rằng: trận lụt lạ thường đã tiêu diệt cả vùng Mê-xô-pô-ta-mi-a là 1 trong biến chũm lịch sử.<14> Trình thuật hồng thủy trong Sách Thánh gồm rất nhiều cụ thể giống với hero ca Ghin-ga-mét của Ba-by-lon.

Khác với Nô-ê, việc cắt bì trở thành vết chỉ Thiên Chúa ký kết kết giao cầu với Áp-ra-ham. Thực ra, giảm bì là 1 tục lệ cựu triều của bạn xưa. Hoàn toàn có thể tập tiệm này khởi nguồn từ vấn đề vệ sinh; đặc biệt môi ngôi trường sa mạc khiến cho người dân không thể tắm rửa liên tiếp được. Bởi đó, cắt phân bì là cách thức để giữ vệ sinh, phòng và tránh những bệnh hoàn toàn có thể lây lan khi những loại chế tác sinh học chưa có. Khía cạnh khác, theo tục lệ bạn xưa, cắt bì còn là nghi thức ghi dấu sự trưởng thành của fan thanh niên, ban đầu gia nhập đời sống cùng đoàn, hay sẵn sàng bước vào đời sống hôn nhân. Qua nghiên cứu, các nhà khảo cổ và nghiên cứu và phân tích Thánh Kinh cho thấy: trước lúc có dân Do-thái, tục lệ cắt so bì rất thông dụng tại Ai-cập; nhiều năng lực dân Ít-ra-en bắt chước tín đồ Ai-cập, rồi qua mẩu truyện này gán đến Áp-ra-ham với đặc thù tôn giáo. Sau này, dân Ít-ra-en gắn sát với thói tục ấy, và họ coi việc cắt phân bì như biểu chứng cho sự thuộc về dân của Gia-vê; phân minh với dân không cắt bì như: dân Ca-na-an, dân Phi-li-tinh,… cần phải biết rằng, chỉ có dân Ít-ra-en new cắt suy bì cho trẻ thơ.<15>

Tiếp nối giao ước với Áp-ra-ham, giao ước Xi-nai được dân Ít-ra-en coi trọng hơn hết. Vào giao ước này, lốt chỉ được nói tới không tạm dừng trên đông đảo dấu hiệu mang tính chất tự nhiên (cầu vồng), hay mang tính xã hội (cắt bì); nhưng trọn vẹn mang toàn diện tính tôn giáo, được cụ thể hóa bởi bộ luật, nói chính xác là Thập Giới và Bộ luật pháp (x. Xh 20,22 – 23,33). Phần lớn điều ghi trong bộ phương tiện này không hẳn đến thời Mô-sê bắt đầu có, nhưng thực tế đó là một trong nền luân lý thoải mái và tự nhiên của thế giới đã gồm từ xa xưa, được ghi khắc trong thâm tâm khảm con người, hướng dẫn cuộc sống thường ngày mọi người. Phần lớn giới giải pháp này chỉ cần sơ đẳng, được đặt nền tảng trên hiền hậu rõ rệt và thoải mái và tự nhiên nhất; đó là sự việc công bằng, tôn trọng quyền lợi và nghĩa vụ của tha nhân: quyền lợi cha mẹ là buộc phải được con cái tôn kính; nghĩa vụ và quyền lợi của từng người so với tài sản, cùng với vợ ông chồng và quý giá của mình. Những điều vô tư đơn giản như vậy đã từng làm gốc rễ qua bao nhiêu thế kỷ cho qui cầu luân lý cao thượng nhất trên nắm giới.<16>

Qua mang đến giao cầu với Đa-vít, trình thuật Thánh Kinh cho thấy đôi đường nét về thực chất của giao cầu vương đế, vì nó so sánh “giao ước” cùng với “lời chứng”. Theo hiệu quả nghiên cứu của những khoa học gia, nhì từ ngữ ấy bao gồm cùng một ý nghĩa, chúng liên quan đến nghi lễ vương vãi đế (protocole royal) ghi trong các nguồn văn Ai-cập. Đó là “một văn thư” tất cả những danh hiệu gán đến vua lúc lên ngôi: chiếc dõi thần thánh của vua, nhiệm kỳ ngôi báu của vua, lời hứa hẹn vua sẽ tiến hành cai trị đến muôn đời,… Văn thư ấy do thiết yếu Thần Linh viết cùng được trao lại đến vua khi lên ngôi. Như thế, về hình thức, giao mong với Đa-vít chắc rằng đã chịu ảnh hưởng của thần thoại này; đồng nghĩa, lời sấm của Na-than cũng chỉ là 1 trong những loại “nghi lễ vương đế” do ông là 1 ngôn sứ triều đình. Không tính ra, sách Đệ-nhị-luật cũng kể tới “quyền vua” (x. Đnl 17,14-20), tuy vậy câu này được gọi trong lễ lên ngôi của vua mới. Nói bí quyết khác, giao ước với Đa-vít có bề ngoài giống hệt “chiếu chỉ vương đế” của Thiên Chúa. Mặc dù vậy, vào thực tế, giao mong này có nghĩa là sự bức tốc ý thức của những vua Giu-đa về tước đoạt vị của mình. Nó còn là một trong lý do đặc biệt cho sự mong đợi Đấng Mê-si-a; sự mong đợi này nối liền với triều đại Đa-vít, độc nhất vô nhị là trong thời kỳ Ít-ra-en bị quân lính chính trị, như lúc bị giữ đày sống Ba-by-lon chẳng hạn (x. Is 55,3-5).

2. Về mặt tín ngưỡng tôn giáo

Cần kể lại: lịch sử dân tộc thánh được viết bằng những kinh nghiệm tay nghề đức tin của dân tộc Do-thái. Khởi đi từ vươn lên là cố xuất hành, quan trọng đặc biệt qua sự kiện ký kết kết giao cầu tại Xi-nai, dân Do-thái tin, tín thác cùng thề hứa trung thành với chủ với Thiên Chúa. Yếu tố tinh thần này ghi tương khắc vào trung tâm thức của dân Do-thái nhìn trong suốt cuộc đời, qua việc đọc lại phiên bản tuyên xưng đức tin (x. Đnl 26,5-9) mọi khi dâng của lễ đầu mùa mang đến Thiên Chúa tại Đền Thánh sau mùa gặt; và điều đó cũng đó là trọng tâm của Ngũ Thư. Đây là một trong những xác tín về kỳ công Thiên Chúa đã thực hiện cho dân. Ơn gọi của xã hội Ít-ra-en bắt nguồn từ xác tín này. Từ đây, dân Ít-ra-en chú ý lại định kỳ sử của bản thân và trở ngược lên đến nguồn cội các tổ phụ, quả đât và vũ trụ. Bởi vì đó, việc ghi chép lại lịch sử hào hùng của dân Do-thái bị tác động nhiều yếu đuối tố, sự kiện vạn vật thiên nhiên và phong tục làng mạc hội vào thời điểm đó. Nhưng, với niềm tin, dân Ít-ra-en đã biến đổi nó thành hầu hết trang sử với đậm nét tôn giáo. đầy đủ nghi lễ thường thì được mặc một chân thành và ý nghĩa hoàn toàn khác với chân thành và ý nghĩa ban đầu.

Từ đầu đến cuối, lịch sử hào hùng Cựu Ước vẫn chỉ nên “một” lời hứa của Thiên Chúa với con người.<17> Từ lời hứa hẹn với A-đam và E-và, lịch sử hào hùng cứu độ thừa nhận được khởi động; với lời tiên báo về người bầy bà đang được tiến hành nơi Đức Ma-ri-a, và chiếc dõi của Bà là Đức Giê-su, Đấng cứu vãn Chuộc quả đât qua cuộc khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Ngài.

Qua giao ước với Nô-ê, tác giả Sách Thánh muốn nói đến một vị Thiên Chúa rất thánh và hết sức công thẳng; Ngài tất yêu sống thông thường với tội lỗi cùng sự ác. Ngài tẩy trừ sự ác, dẫu vậy với thực chất nhân hậu khoan dung với trong sự quan phòng đặc biệt, Ngài đã cứu vớt thoát, chở che và yêu thương bạn công chính. Cũng chính vì yêu thương, Thiên Chúa đang tái lập một bơ vơ tự mới trong thế giới con người; cùng Nô-ê được coi như như điểm khởi đầu của tiến trình mới ấy. Mặt khác, vào giao mong này, Thiên Chúa không đặt đk tương ứng nơi con người, nhưng mà Ngài đối kháng phương ban lời hứa hẹn yêu thương. Nói cách khác, giao ước này sẽ không phải là sự giao kèo thân hai bên, bởi Thiên Chúa không nên đến giao ước đó. Ngài đang đi những bước đầu và có thể nói, đã tự cột mình vào phần đông lời hứa; đây là điểm rất nổi bật trong tất cả các giao cầu Thiên Chúa ký kết kết với bé người.

Giao mong với Áp-ra-ham mang lại thấy: Áp-ra-ham chấp nhận và tôn kính Gia-vê là Thiên Chúa của ông, đồng nghĩa tương quan là Thiên Chúa mẫu dõi nhỏ cháu ông, và ông đoan hứa hẹn tuân giữ lời Ngài. Đối lại, Thiên Chúa chúc phúc mang đến Áp-ra-ham; và gần như ai tin nhấn Thiên Chúa cũng khá được kể vào dòng dõi của Áp-ra-ham, tức được thừa hưởng lời hứa với sự chúc lành của Thiên Chúa. Đàng khác, không giống như hai giao mong trước đó, Giao cầu với Áp-ra-ham là 1 trong những giao ước tuy vậy phương: Thiên Chúa hứa mà lại đồng thời Áp-ra-ham bắt buộc giữ chính sách cắt phân bì và sống thánh thiện, tuyệt đối hoàn hảo trước mặt Ngài. Nếu mặt nào lỗi giao mong sẽ nên chịu phân thân y hệt như những loài vật bị té đôi. Mặc dù thế, trong giao mong này, Thiên Chúa vẫn trọn vẹn chủ động, còn Áp-ra-ham tiêu cực theo đề xuất của Ngài.

Đối cùng với giao cầu Xi-nai, Thiên Chúa cho thấy: Ngài không chỉ có là Đấng giải thoát dân khỏi cảnh nô lệ, tuy vậy còn giãi bày tình mến vô biên cùng lòng trung thành với chủ của Ngài; bộc lộ qua việc tuyên bố chọn Ít-ra-en làm tải riêng của Ngài, đồng nghĩa Thiên Chúa với dân Ít-ra-en phát triển thành một gia đình, gia đình thánh. Qua vấn đề rảy huyết tế vật dụng trên bàn thờ tổ tiên và toàn dân, Thiên Chúa bằng lòng kết giao với dân Ít-ra-en (x. Xh 24,8). Thiên Chúa cùng dân của Ngài bao gồm thức links với nhau bởi một tua dây rất thiêng bất khả phân ly (x. Dcr 9,11; Dt 9,16-21); và từ đây, một tôn giáo mới mở ra với đầy đủ ý nghĩa của hai từ “Tôn Giáo”.<18> Dầu vậy, xét một khía cạnh nào đó, giao ước Xi-nai chỉ với “điểm dừng” vào ý định cứu vớt độ của Thiên Chúa; qua đó, ý định này vượt thoát để nhắm tới đỉnh điểm rộng rãi và viên mãn.<19> mặc dù nhiên, giao mong Xi-nai đang phần nào diễn tả nét bằng lòng và song phương. Nét thỏa thuận và tuy vậy phương này là nhân tố căn bản hình thành dân tộc bản địa Ít-ra-en, cũng tương tự nguyên lý phía dẫn tổng thể lịch sử dân thánh. Với cũng từ bỏ đây, những ngôn sứ loan báo một giao ước mới trọn vẹn, giao cầu tình yêu.

Na-than được nhắc đến như fan trung gian trực tiếp diễn kết giao ước giữa Thiên Chúa và nhà Đa-vít; một sự chuyển dời dần về ý nghĩa sâu sắc giao ước. Theo lời sấm của Na-than, Gia-vê muốn nối sát sự hiện diện của Ngài với vương quốc Đa-vít và dòng dõi ông. Dẫu vậy thực ra, vương quốc Đa-vít chỉ là tín hiệu báo trước một quốc gia mới do chủ yếu Gia-vê, Thiên Chúa Ít-ra-en, vẫn thiết lập. Nơi vương quốc ấy, Gia-vê vẫn cho lộ diện một vị vua, xuất thân từ chiếc tộc Đa-vít, đứng lên đánh xua đuổi quân thù để giải phóng khu đất nước. Sấm ngôn Na-than cũng đôi khi khai mở cho những ngôn sứ sau này loan báo về một Đấng phúc tinh trỗi dậy từ dòng dõi Đa-vít. Và giao ước của Gia-vê cùng với Đa-vít cũng giống như dân Ít-ra-en đã có hoàn vớ và càng nhiều nơi chủ yếu Đức Giê-su Ki-tô.

Sau Na-than, các ngôn sứ hầu hết nhắc lại giao cầu tại Xi-nai, đôi khi nối kết với lời sấm của Na-than với vua Đa-vít. Nhưng các vị đều cho thấy thêm sự bội tín của dân với giao cầu thời Mô-sê cùng thời Đa-vít, biểu lộ qua việc sùng bái ngẫu tượng, không duy trì luật,… chính vì thế giao ước này bị bỏ bỏ. Mặc dù vậy, Gia-vê vẫn không quay mặt làm cho ngơ. Giê-rê-mi-a loan báo về một giao ước new sẽ được tùy chỉnh cấu hình thay cố kỉnh cho giao ước Xi-nai (giao cầu cũ). Giao cầu này sẽ tiến hành bảo chứng bằng máu Đấng Mê-si-a, vấn đề đó một lần nữa nói lên tình yêu vững bền của Thiên Chúa cùng với dân Ngài. Lời tiên báo của Giê-rê-mi-a còn là một lời hứa và sự khẳng định chắc chắn vào một tương lai tươi sáng.

Tương lai chỉ thực sự sáng chóe khi Đức Giê-su, nhỏ Một thương mến Thiên Chúa, xuất hiện dưới mẫu mã một nhỏ người. Khu vực Ngài, giao ước mới được thực hiện. Giao ước new này cao trọng và mang tính chất vững bền hơn giao ước cũ; vị sự cao trọng cũng giống như vai trò của giao ước new được đổi bởi chính Mình và Máu nhỏ Thiên Chúa, thay thế sửa chữa thịt với máu chiên bò ở giao mong cũ. Đồng thời, chủ yếu Ngài là thượng tế muôn đời không vậy đổi, triển khai cách hữu dụng sự hiệp tốt nhất vĩnh viễn giữa Thiên Chúa và con người. Qua cái chết của Đức Giê-su vừa là hy tế quá qua, hy tế giao mong và cũng là hy tế xá tội, làm cho giao ước bắt đầu mặc lấy các giá trị: Vĩnh viễn, tuy nhiên không, bởi thuộc chương trình tặng ban ân sủng của Thiên Chúa, lãnh vực linh nghiệm và bao quát sự tha máy tội lỗi. Thiên Chúa đã ở giữa bé người, thay đổi lòng họ và đặt Thần Khí bắt đầu trong họ, chính là giao mong Thần Khí mang lại tự vày của con cái Thiên Chúa.

III. TƯƠNG quan lại GIỮA GIAO ƯỚC trong CỰU ƯỚC VÀ trong TÂN ƯỚC

A. Giao mong trong Cựu Ước tiên báo (hình bóng) Giao Ước trong Tân Ước

Lịch sử cứu vãn độ được khởi đi từ lời hứa hẹn tiền tuyên phúc âm (x. St 3,15). Để thực hiện lời hứa đó, Thiên Chúa dần dần đi vào lịch sử hào hùng nhân các loại và mặc khải bí quyết tiệm tiến ý định của Ngài. Không khỏe mạnh bạo, không dồn dập, Thiên Chúa tỏ hiện dự án công trình này trong cả chiều dài lịch sử dân Ít-ra-en. Một mặt, Ngài đến dân thấy tội vạ đã làm cho con fan phải chịu cảnh thống trị của tội lỗi; phương diện khác, Ngài đưa cánh tay thể hiện tình yêu thương kéo bé người ra khỏi vũng lầy sự dữ. Do do con bạn không thể phát âm thấu một lúc ý định yêu thương hoàn hảo nhất của Thiên Chúa, nên bằng cách dùng đều hình ảnh biểu trưng, Thiên Chúa tỏ hiện đến dân Ngài biết thực tại tình yêu. Không chỉ trong Cựu Ước, nhưng mang lại thời Tân Ước, ví dụ trước khi Đức Giê-su hiến tế thân bản thân Ngài, hình hình ảnh tiên trưng vẫn luôn là lối miêu tả về nước trời, về thời viên mãn được Thiên Chúa sử dụng. Rất có thể điểm lại một số biểu tượng quan trọng liên quan đến thời điểm Thiên Chúa lập giao cầu với con bạn qua tởm Thánh:

*
Trước hết, ta kể đến A-đam, một biểu tượng của nhỏ người không hề thiếu ngôi vị cơ mà chối quăng quật những sệt ân Thiên Chúa giành riêng cho và trở thành lý do của sự tội tỏa cùng trong nạm gian. Hình ảnh con tín đồ đã phai mờ trong bóng đêm tội lỗi. Rứa nhưng, A-đam bắt đầu là chủ yếu Đức Ki-tô lại tạo cho hình ảnh này rõ rệt bằng thiết yếu cuộc quá qua sự chết để tiến vào cõi vĩnh phúc của Phục sinh. Thánh Phao-lô trong thư gởi tín hữu Rô-ma khẳng định: nếu vày một bạn duy nhất đã sa ngã, mà lại muôn bạn bị Thiên Chúa kết án phải chết, thì ân sủng của Thiên Chúa ban nhờ một bạn duy độc nhất vô nhị là Đức Giê-su Ki-tô, hồ hết người cũng được Thiên Chúa khiến cho nên công chính, nghĩa là được sinh sống (x. Rm 5,15-19). Hình hình ảnh A-đam lúc xưa được sửa chữa bằng một A-đam bắt đầu là bao gồm Đức Ki-tô.

Thánh Phê-rô lại diễn tả chiếc tàu của Nô-ê là hình nhẵn của túng tích thánh tẩy Ki-tô giáo. Thánh tẩy được Đức Ki-tô khai mở tại sông Gio-đan: khi Đức Giê-su xuống và lên khỏi khía cạnh nước, Ngài đã thắng lợi tử thần cùng cứu nhân loại đang đắm chìm ngập trong tội lụy thoát ra khỏi đại họa cánh thông thường mà lụt hồng thủy là hình nhẵn (x. 1Pr 3,20-22). Hình trơn chim người yêu câu thông tin cho Nô-ê biết đã bao gồm sự sống bắt đầu sau cơn hồng thủy, cũng là hình tượng của Thần Khí Thiên Chúa tạo cho dân mới bao gồm sức sinh sống mới, sức sinh sống thần thiêng.<20>

Trong biến chuyển cố xuất hành, nhỏ chiên tốt dê được thiết kế thịt và máu được dùng bôi lên cửa công ty trước tối vượt qua (x. Xh 12,21-28), kia là đặc trưng cho cuộc hiến tế trong buổi tiệc ly của Đức Ki-tô sau này; Đấng sẽ giải thoát nhân loại ra ngoài tội lỗi và sự bị tiêu diệt (x. Ga 1,29; 8,34; 19,36;…). Mặt khác, ví như như dân Do-thái xưa được ăn Man-na cùng uống nước từ tảng đá rã ra vào sa mạc vày lời chuyển cầu của ông Mô-sê, thì vào cuộc phát xuất mới, dân giao ước new được chăm sóc nuôi bởi chính Đức Ki-tô, là bánh hằng sinh sống từ trời xuống (x. Ga 6,30-58 // Xh 16), cùng được uống nước hằng sinh sống từ cạnh sườn Ngài vọt ra (x. Ga 7,37; 19,34 // Xh 17,1-7). Thực tại này đã làm được tiên báo qua phép lạ bánh hoá ra nhiều để nuôi dân chúng (x. Ga 6,1-13). Hơn nữa, trường hợp như vào cuộc khởi hành xưa, dân được cứu vãn khỏi tai họa rắn độc cắn nhờ quan sát lên bé rắn đồng được treo lên vào sa mạc (x. Ds 21,4-9), thì vào cuộc khởi hành mới, giả dụ bị yêu quý tích vì phạm tội, dân mới sẽ tiến hành chữa lành bằng cách ngước quan sát lên Đức Ki-tô, Đấng được treo lên thập giá (x. Ga 3,14; 19,37).

Trong thị loài kiến của Ê-dê-ki-en, Thiên Chúa khiến cho những khúc xương thô được chắp nối thành bộ, rồi liên tiếp phát sinh ra tủy và thịt, tiếp nối Ngài thổi nội khí vào khiến cho chúng được hồi sinh. Hình hình ảnh những khúc xương khô này ám chỉ tình cảnh giữ đầy của Ít-ra-en, dẫu vậy cũng đó là tình trạng bầy tớ cho sự tội của nhân loại. Cầm nhưng, bài toán Thiên Chúa tạo nên những khúc xương này hồi phục qua bài toán thổi sinh khí, cũng đó là hình ảnh tiên báo sự phục sinh của dân Ít-ra-en mới, nhờ thiết yếu Thần Khí Thiên Chúa tác động.

Đặc biệt, bốn bài ca về “Người Tôi Trung đau khổ” được mô tả qua ngôn sứ I-sai-a (x. 42,1-9; 49,1-7; 50,4-11; 52,13-53,12), nếu lấy qui chiếu với Đức Giê-su, ta sẽ được một giải thuật đáp thỏa đáng. Sứ mạng tiến hành giao cầu mới, giao mong đời đời cho nhân loại, với nên ánh nắng soi muôn nước, được “Người Tôi Trung” thi hành bằng hai cách: tuyên giáo (x. 42,2-4; 50,4-5), nhẫn nại chịu bách hại với khổ hình đến bị tiêu diệt để nên giá chuộc cho muôn dân (x. 49,4; 52,13tt; 53,5). Có thể nói: cuộc đời, sứ mạng và đặc biệt là cuộc thương nặng nề của Đức Giê-su bao hàm hết số đông đặc tính vốn có nơi “Người Tôi Trung” của Đức Chúa.

Như vậy, trong cả chiều dài lịch sử dân tộc cứu độ, Thiên Chúa sử dụng những biểu tượng trong đời sống cũng giống như trong thị kiến để mặc khải bí quyết tiệm tiến về kế thứ yêu yêu đương của Ngài; và mang đến thời đang định, mang khải chung cuộc được tỏ lộ gần như là trọn vẹn. Công cuộc cứu chuộc của Thiên Chúa được triển khai nơi bao gồm con người Giê-su. Chính vì thế, ta cũng có thể nói rằng những gì được đề cập mang lại trong Cựu Ước, được tỏ hiện tại trong Tân Ước; tốt nói cách khác, Tân Ước chất cất nội dung Cựu Ước.

B. Giao cầu mới rõ ràng hoá và hoàn tất trọn hảo phần lớn gì tiên báo vào Cựu Ước

1. Kiện toàn giao cầu cũ trong công cụ Thần Khí

Khi ta nói Tân Ước chất chứa nội dung Cựu Ước, điều đó không có nghĩa: Tân Ước rập khuôn trọn vẹn Cựu Ước. Ngược lại, trong Tân Ước, quan trọng đặc biệt nơi giao ước mới, Đức Giê-su kiện toàn đông đảo gì thuộc giao mong cũ, tạo nên trở bắt buộc mới trả toàn. Trường hợp như xưa kia, dân Ít-ra-en đặt cục bộ đời sinh sống vào hình thức được cam kết kết trên Xi-nai, thì ni trong giao ước mới, tình cảm hy hiến đổi thay điểm cốt yếu, quá mọi góc nhìn giới hạn của pháp luật theo trí gọi nhân loại. Thánh Phao-lô biểu đạt cách sâu sắc và cảm động về sự việc sống sung mãn và đa dạng mẫu mã của con người trong giao ước bắt đầu dưới tác động của cách thức Thần Khí. Thánh Thần luôn tác động, tái sinh cùng là nguồn sống và cống hiến cho dân giao cầu mới. Nhờ tác động này, tín đồ tín hữu được call là: “tác phẩm”, “bức thư” của Đức Ki-tô; tác phẩm không phải viết bằng mực, nhưng bởi Thánh Thần; không phải viết trên bia đá, mà lại viết bên trên “bia lòng” (x. 2 Cr 3,2-3). Khi ghi khắc “Luật Thánh Thần bên trên bia lòng nhân loại”, Thiên Chúa sẽ tác sinh với thánh hoá những tín hữu để họ trở nên con cái Ngài, trở buộc phải những kẻ thừa kế lời hứa hẹn và xứng danh hưởng gia nghiệp Nước Trời (x. Gl 4,6-7); bởi đã là con, là bạn thừa kế thì không thể phải là nô lệ nữa, bởi vì “anh em sẽ được lôi kéo để thừa kế tự do” (Gl 5,13). Chính Thần Khí của Đức Ki-tô Phục Sinh là nhân tố làm cho các tín hữu trở nên con cái tự vì đích thực của Thiên Chúa (x. 2 Cr 3,17). Tuy nhiên, và để được sống vào giao cầu và thực sự sống trong triều đại của Thánh Thần, fan tín hữu phải trung thành với chủ với Thiên Chúa cùng yêu mến nhau (x. 1Tx 4,8-9), vì chưng “yêu yêu quý là chu toàn lề dụng cụ vậy” (Rm 13,10).

2. Đồng thời khai sinh giao mong mới, khởi đầu công cuộc chế tạo dựng lại nhỏ người

Đức Giê-su Ki-tô là khởi nguyên vũ trụ. Ngài là khởi nguyên không những trong công trình tạo dựng (x. Cl 1,16), mà cả trong công trình xây dựng cứu độ, có nghĩa là sự tạo nên dựng bắt đầu (x. 2 Cr 5,17). Với chủ thể giao ước, vai trò và chức năng của Đức Giê-su được miêu tả như Mô-sê bắt đầu dẫn đưa dân bắt đầu là Giáo Hội vào cuộc xuất hành mới, đồng thời thiết lập cấu hình với họ một giao cầu mới bằng cuộc vượt qua của Ngài. Rộng nữa, trong cuộc thương nặng nề của Đức Giê-su, thánh Gio-an diễn đạt cái bị tiêu diệt của Ngài như hy tế của lễ quá Qua. Đức Giê-su là rán Vượt Qua, rán của giao cầu mới. Chủ yếu nhờ máu Ngài đổ ra, giao ước bắt đầu được thiết lập, mọi người nhờ đó được tái sinh, cùng hệ quả là sự việc sống mới, là được tái sinh vì nước cùng Thần Khí (x. Ga 3,3-6; Tt 3,5); Thiên Chúa cử sự cho việc tạo dựng lại con người mới.

Điểm quan trọng nơi con người mới được tái sinh này thiết yếu ở câu hỏi Thiên Chúa đích thân tuyển lựa chọn mọi người (x. Ga 13,18) cách tuy vậy không (x. Ga 15,16). Phần lớn con tín đồ mới này được hướng dẫn bởi bộ luật new tóm gọn gàng trong hai điều: “Mến Chúa, yêu thương Người” (x. Mt 22,37-40; Mc 12,33; Lc 10,27). Để giữ trọn điều hình thức này, điều tất yếu cùng trên không còn con tín đồ phải gồm lòng thích (x. Ga 14,15.21); và chính Thánh Thần, Đấng đem bình yên đến cho mọi tín đồ (x. Ga 20,19-22) vẫn khơi dậy lòng mến trong trái tim nhân loại. Đằng khác, không giống dân Ít-ra-en xưa, con fan mới thấu hiểu Đấng tác tạo nên mình, tức đi sâu vào mối đối sánh với Thiên Chúa, qua Đức Giê-su, nhờ Thánh Thần (x. Ga 17,3). Động trường đoản cú “biết” tất nhiên không thể chỉ đọc theo nghĩa thuần lý, tuy vậy còn với sự biết của nhỏ tim, của tất cả con người, bao hàm một sự thông hiệp với dấn thân; nghĩa là dòng biết d