Cuộc đời thăng trầm, sống dưới hai triều đại đối nghịch nhưng bà đều được những vua quí trọng vì năng lực hơn người.

Bạn đang xem: Nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử việt nam

Nguyễn Thị Duệ là nữ tiến sỹ duy độc nhất của Nho học tập Việt Nam

Xã hội Nho giáo nước ta thời phong kiến mang định loài kiến nặng nề với phụ nữ, quán triệt họ quyền thâm nhập học hành, thi cử… tuy nhiên, trong lịch sử dân tộc khoa bảng hơn 800 năm của Việt Nam, vẫn lộ diện một ts nữ. Sách Đại nam dư địa chí mong biên viết: “Am Đàm Hoa, tiến sĩ gái” (ở am Đàm Hoa gồm một con gái tiến sĩ). Đại Nam độc nhất thống chí gọi tên bà là Nguyễn Thị Duệ hay là 1 số tài liệu khác ghi là Nguyễn Thị Du hoặc Nguyễn Ngọc Toàn.

Nguyễn Thị Duệ sống vào thời điểm cuối thế kỷ 16, vào đầu thế kỷ 17, quê làm việc làng Kiệt Đặc (nay là phường Văn An), thị xã Chí Linh, thức giấc Hải Dương. Khi bên Mạc bị họ Trịnh vượt mặt chiếm tởm đô, đề xuất rời đến Cao bằng lánh nạn, gia đình bà Duệ cũng tị nàn trên đó.

Vốn sáng dạ hơn người, 10 tuổi sẽ biết làm văn thơ, Nguyễn Thị Duệ được phụ vương cho giả làm đàn ông theo thầy học tập chữ. Năm nhà Mạc mở khoa thi, khi ấy dù triều đình sẽ suy kém tuy nhiên lòng dân vẫn theo đông, cử tử tham gia cực kỳ nhiều, Nguyễn Thi Duệ lấy tên mang nam đi tranh tài cùng đỗ đầu. Khi ấy bà khoảng chừng 17-20 tuổi.

*

Khi triều đình mở yến đãi những tân khoa, chúa Mạc thấy tiến sĩ vóc dáng mảnh mai, khuôn phương diện thanh tú buộc phải sinh lòng ngờ vực. Chúa gặng hỏi và hiểu rằng đây thực ra là gái.

Thời xưa thiếu nữ không được phép đi thi, thậm chí còn dự một buổi bình văn trong nhà Giám (Quốc Tử Giám) cũng ko đượcDo đó việc Nguyễn Thị Duệ giả trang thi Hội, đỗ tiến sỹ là phạm tội khi quân.

Dù vậy, chúa Mạc đã không trừng phạt mà hơn nữa khen ngợi, tỏ ra hết sức quý trọng tài nhan sắc của bà. Chúa mang lại nạp Nguyễn Thị Duệ vào cung phong làm Tinh Phi (Sao Sa), ý niệm khen bà vừa khít lại sáng suốt như một bởi sao. Nhân gian trong tương lai cũng hotline bà là “Bà chúa Sao Sa”.

Nguyễn Thị Duệ được triều đình mới mời giữ lại chức quan

Năm 1625, quân Lê – Trịnh tiến lên cao Bằng diệt nhà Mạc, Nguyễn Thị Duệ bị bắt, giải mang đến trước chúa Trịnh. Dựa vào tài đối đáp khiêm nhường dẫu vậy thông minh, bà thoát tội chết và được giao vấn đề dạy những cung nhân. Sách Đại Nam duy nhất thống chí chép: “Vua Lê triệu vào dậy cung nữ, phong cho tước hiệu là Nghi Ái quan”.

Nguyễn Thị Duệ khi làm quan thường dẫn nghĩa lý khiếp sử, sự tích cổ kim rành mạch, phải hai chúa Trịnh Tráng cùng Trịnh Tạc phần đông khen ngợi, trọng vọng. Những biểu sớ, văn bài thi Đại khoa, chúa đầy đủ nhờ bà khảo phê duyệt lại.

Xem thêm: 2 Cách Nấu Cháo Thịt Bò Cải Bó Xôi Cho Bé Ăn Dặm Cực Hay Cho Mẹ

Nguyễn Thị Duệ chọn về quê sau khi xin bến bãi quan

Năm 70 tuổi “Nghi Ái quan” Nguyễn Thị Duệ xin về quê hương Chí Linh, dựng am Đàm Hoa để ở. Bà được vua cấp những thuế trong làng làm cho ngụ lộc, tuy vậy chỉ lấy một ít tiền, còn lại dành không còn cho việc công ích, trợ giúp bạn nghèo.

Thuở làm cho quan, Nguyễn Thị Duệ đã chú ý việc trở nên tân tiến cho quê nhà, nhất là sự nghiệp học hành của sĩ tử. Bà lập cho những học trò Chí Linh một Văn Hội, cứ ngày rằm, mồng một vẫn họp tận nhà thờ họ bà sống làng Kiệt Đặc, hóng đầu bài của bà nghỉ ngơi kinh đến chạy ngựa trạm lấy về. Riêng biệt sự kiện này minh chứng chúa Trịnh quý trọng Nguyễn Thị Duệ lắm new cho dùng con ngữa trạm là của công để phục vụ riêng cho học trò của bà ở thị trấn Chí Linh.

Bài những sĩ tử có tác dụng xong, được đóng góp hòm trình lên kinh mang đến Nghi Ái quan tiền chấm rồi nhờ cất hộ trả. Bà còn xuất tiền cho người trưởng bọn họ chu biện cơm nước đến sĩ tử hôm có tác dụng bài. Văn học Chí Linh thịnh là nhờ công không bé dại của bà.

Nguyễn Thị Duệ giỏi cả Hán văn cùng quốc âm, sáng sủa tác những nhưng theo Vũ Phương Đề, thơ văn của bà đến chũm kỷ 18 đã biết thành thất lạc gần hết.

Di tích non sông mộ với đền bái Nguyễn Thị Duệ ở Hải Dương

Năm 80 tuổi, Nguyễn Thị Duệ mất, được an táng ở núi Phượng Hoàng, xã Kiệt Đặc, thị xã Chí Linh, Hải Dương. Ngọn tháp xây bên trên mộ hotline là Tinh Phi cổ tháp, được liệt vào hạng Chí Linh chén Cổ, bao gồm khắc mười chữ trên bia Lễ Phi sinh thông tuệ, tốt nhất kính chiếu tam vương. Chúa Trịnh cũng có thể có một mẫu bia khuyến mãi phong bà là Chính vương che thị nội cung tần đức lão Lễ Sư và cấp ruộng mùi hương hỏa để thờ bà.

Dân thôn Kiệt Đặc cũng lập một am nhỏ dại thờ “Bà chúa Sao Sa” Nguyễn Thị Duệ, trong bao gồm bức hoành với song câu đối: Giáp khoa tiên chiếm Cao Bình bảng/ Đại bút do truyền chén cổ bi.

Năm 2004, tám vị đại khoa của tỉnh thành phố hải dương là hiền hậu tài quốc gia được đúc tượng đồng với khám thờ, trong các số đó có nữ tiến sĩ Nguyễn Thị Duệ. Bà được thờ cùng Khổng Tử trên hậu cung văn miếu Mao Điền (Hải Dương).

Năm 2014, khu di tích mộ cùng đền bái nữ ts – nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng việt nam – Nguyễn Thị Duệ được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia.